"(...) one guy put on KREATOR´s „Endless Pain“ CD. This was like a rebirth!" - a "Stormbringer" retrospective interview with Okkulto (ex Desaster, Eurynomos)

1. Hi there, Okkulto! I’m glad that you are to answer a few questions. Want to move back to the past, to Desaster’s “Stormbringer” minialbum. You were after the release of “A Touch of Medieval Darkness”, Thorim left the band replaced by Tormentor. How do you recall that time between these two releases?

Well let´s got back with the time capsule to the years ‘95-´96. I think this was an important time for the band. We got more and more gigs, Tormentor had returned on drums. He had improved a lot casue it was always his dream to play in DESASTER on a permanent basis. So we became a real unity, doing also a lot of things together in the spare time, aside from band things. When we came to gigs, we appeared as a real serious unity, not some of this childish weekend-warriors, which were around at this time. Black Metal had become a huge trend meanwhile. There where countless zines and bands popping out each week. Even the big magazines couldn´t ignore it anymore. But every little youth band was trying to jump on that. We were really pissed off by that, cause to us BM had to be dangerous, wild and extraordinary, not every mothers darling. So we were writing more material which was a bit anti-trend containing less „Black“ but more „Metal“, haha. Stronger rooted in the 80´s glorious Thrash Metal times.

2. “Stormbringer” might be considered as a bridge between the first and the second album, your started to shape your original sound, your vocals changed a bit as well. Could you share some memories on the process of writing this material and influences that accompanied you back then?

Yes, as I said, we were really fed up with the whole trendshit. One could publish some evil photos in the mags, but when you came to gigs, seeing the guys in reality, you had a good laugh. So we wanted to distance us from all that money-printing train which was rolling faster and faster. We just wanted to produce some dark underground metal songs. On a meeting with some friends from the HELLBANGERS one guy put on KREATOR´s „Endless Pain“ CD. This was like a rebirth! in a moment there were 20 guys standing in a circle banging their heads off during the whole album from the first to the last song. We were all electrified by this old nostalgic feeling. From this moment we started to re-discover many of the old records trying to soak up the feeling of this pioneers of the mid-80´s, like when they were in their youth. Also going to many 2nd hand markets, buying rarities or some more obscure stuff from that period. This all influenced our songwriting and thinking for the next years. We always tried to distance us from all the trendriders and typical new BM-outcomes.

3. The cover art of the vinyl and CD is probably the most iconic when it comes to Desaster and matching the atmosphere of your music – heavy and furious metal combined with a unique medieval touch. Who came up with the idea to use this piece of art?

It was always difficult to find a nice cover, fitting straight to the titles. In this case I went through some book stores, searching for medieval/historical stuff which could reflect the title. When I saw it, I knew directly that this would be what I was looking for. Showed it to the other guys and they also liked it from the first moment as well. Still a good choice, as you said, representing our musical theme very good. I prefer simple but effective covers with not too much details. So this one here could also represent the energy of our music very good. 

4. You seemed to be the one in the band who was more into black metal, the same with Odin. Am I right? What bands from that genre were and are the most favourite for you, the ones that had the most significant impact on you? You and Odin were the ones that used corpsepaint. 

Haha, this is a question often asked. It just came from our demo times, I guess. The painting was just not Infernal´s „thing“ so to say, while Odin and me were very, very deeply into black in the early days, so it gave us a special aura, a special feeling. We did it also at some specials out there at some meetings in the wilderness. Later it became something like a trademark that half of the band is painted, half not. You could see it also as representing our special mixture of BM and oldschool Thrash Metal. But the other members also listened to the black stuff as much as we were Thrashers. But I was taking things very, very serious at this period. More serious than many others did maybe. I was completely into it, always looking for the darkest stuff. I liked DARKTHRONE a lot with their „Under a Funeral Moon“ album. This was very influential to me. Also BURZUM was a highlight, ‘cause it was so special in it´s riffing combining melancholic aura. We soaked up everything, even some obscure demo´s or 7”.

5. “Stormbrniger” seems to underline your own way when it comes to music and position on the metal scene. There was a statement on the release that wimps and poser should leave the scene and that the minialbum is dedicated to your own fanclub Hellbangers Moselkranken. Did you have any problems with a more radical/extreme part of the scene, the black metal one mostly? What was the response on this paricular release?

As I said earlier, we just tried to distance ourselves from that trendwave, which was getting bigger and bigger. It was clrear that this would blow in pieces one day. We had ever seen us as an older band with a history rooted in the end 80´s. So we just wanted to point out that we are not a completely new band.

I guess even the BM-Hardliners respected us as a old band, cause everyone who saw us in real could see that we were completely serious, not any kiddies.

Yes, we fixed an own position in that whole circus back then. When we were playing live there were 3 or 4 bands before us who just played blast-beats the whole time, so the audience was finally taken away from that when we entered the stage, playing real riffs, with real rhythms to bang your heads to. The live-set mostly ended with a cover, for a long period this was „Tormentor“  by KREATOR. We presented a good mixture to the audience, not just fast stuff the whole time. I think we became in a way famous for that, so the live shows became better and better. We´ve grown a lot with that as a unity. Years later, at the time of „Tyrants of the Netherworld“ we were nearly perfect in that. It´s the image as a band, as a whole. A band has to be a unity on stage, otherwise it´s just like 4 guys playing some instruments.

6. You were the author of Desaster’s lyrics during the period you were in the band. You seemed to share the passion towards the dark side of the medieval aesthetics that Infernal had and still have. What themes/sources from that specific area inspired you mostly when writing lyrics for “Stormbringer”?

We have a lot of castles here in our area, which was always a great source of inspiration. Aside from band-things we were meeting there from time to time just to soak up the aura. So this surly was a huge inspiration to be put into the lyrics, as well as historical myths or simply black aggressive „hate-stuff“. You know, we were young and really wild, metal was around us 24/7. We wanted to distance us from the „normal“ society as much as possible, being metal outlaws, but being proud about that, haha.

7. When it comes to the vocals itself. What where your most favourite singers, those and had any special inpact on you and they way you shaped your voice?

On the fist recodings I started with more black metal-like vocals but I realized that there are simply too much singers in that, to get an own identity. So I tried to bring in more and more of my own voice into it. One can hear that with each release I think.

For sure I always like Quorthon’s voice and the dirty raw expression in it. Later Nocturno Culto made it perfect on „Under a Funeral Moon “ but also Cronos was great, early Tom Araya, Evil Chuck, Jeff Becerra, Stace Sheepdog. So as you see, one can just learn from the best!

With the years, I think, I found my mixture of raw extreme vocals in combination with my own voice and higher screams. Also important were all those „uuh´s“ and „ahh´s“ which were mostly a homage to the 80´s. It all had to be still natural, not in a wannabe way. Many guys sounded very extreme on their records in the 90´s, but seeing them live, they lost their voice after 2 songs, so it all was faked. I never got problems with that. So the people at the gigs realized that we were 100% serious in doing what we did.

8. You started to play live more and more, cloud you share any gig stories/ tour stories from that time? Infernal told me, while talking about “Hellfire’s Dominion” that is was a great adventure despite many problems.

Yes, gigs were always an adventure so to say, hahaha. You know, when we started, we were driving hundreads of kilometers in our little VW-Polos completly full of stuff. Mostly me and Odin were sitting on the backseat and we had a Guitar-case on our legs for a trip of 400-500km. Music from cassette-player (mix-tapes mostly) was always playing, 4 guys smoking into this car and it could happen that we were drinking the first beer at noon during the driving. The difference, in my opinion, in comparison many other bands today, is that we lived this thing 100%. With the feeling that no one could stop us. Many guys today are simply to „nice“ for that I think, haha. There was no real organisation, most gigs were organized by other fans. We were just sleeping somewhere in the dirt, but happy to have played a good gig and meeting other great metal-guys.

The gigs made us a unity and we became more comfortable in our playing with each gig. It could happen that we had to sleep in a backstage room or on the stage itself, after a trip of 400km, gig playing, partying the whole night until 4:00-5:00 o´clock, then driving home 400-500km the other day. This was just normal. A total chaos but in the end it made us stronger and stronger as a real band. We had suffered the dirt and all the difficulties a band could get through, as well as shitty clubs or soundwise chaos. So waht else should come after that?

Years later in the times of „Tyrants...“ we were able to play as a headliner with getting 300-400 (at times more) people, which was very good for that time. So after working so hard for many years we were seeing that something is returning to us, you know, we putting so much energy in that.

9. “The Swords will Never Sink” and “Sacrilege” are my favourite songs from “Stormbrniger”. Could you share with me the story behind both songs and tell me which ones are your favourite and which you prefered more to perform live?

There were just dark myths, like for example in the title-track, where the Stormbringer is a warrior of revenge. „The swords...“ is more about regaining back our land, which has a heathen/ germanic tradition, from before the chains of christianity. „Sacrilege“ is just a straight „blasphemic“ lyric, which is about the fact that we don´t accept any holy indoctrinated rules of the church and destroy the chains of slavery while having our own believe, so to say. Many times it was this theme of breaking shackles of the christian laws of the church, keeping the people down as eternal sinners instead of full human beeings with own powers and inelligence. Oh, I ilked them all. We had a good repertoire with that, some faster, some thrashy... Good bangers which the audience liked a lot! The strenght was that one song not sounded like the other. 

10. There is a cover  Kreator’s “Tormentor”. Why you have decided on this one? Were you all fans of this cult band? Seems old Kreator stuff was always with you during 90s.

As I said in the beginning of the interview, KREATOR´s „Endless Pain“ started a phase of re-dicovering in the mid 90´s for us, when the BM-trend became so huge and we were really, really fed up with seeing all those countless young bands jumping on that. Even many bands who started as Death Metal went into a BM-outfit later.

So playing such cover by the old Thrash Metal heroes was more like a bit of an anti-trend thing, showing where this music is rooted and what is our personal fave-stuff at that time. We played that song for a long period. That was the very last title, people were totally full of sweat and a bit tired, but activated all their powers once again for this one to scream along with me into the microphone. A better end of a show one couldn´t have. Infernal was wearing often a „Pleasure to kill“shirt on stage and also got the huge backpatch on his vest. „Pleasure to kill“ is still one of the best Thrash Metal albums ever done. It´s wild, raw, that aggressive outcome was also a huge inspiration for us. So you see, KREATOR was alsways with us in a way. Later resulted in a guest appearance of Mille.

11. “Stormbringer” introduced your new drummer back then – Stefan “Tormentor” Huskens. How it turned out that he was to replace Thorim and you got to know each other?

Thorim was a very young, talented drummer, but he was a bit unhappy with the whole gig-thing, driving hundreads of kilometers and so on. He had another musical background which he wanted to follow instead of all the chaos and the extreme people he met with DESASTER, haha. It was a real loss at that time, cause he had a great talent. Then Tormentor returned, who was  a friend of the band for years. He had helped us out in demo times, so after really improving a lot, he was the first decision for the position of our drummer. The fact that we were all friends before made things much easier. He brought in a lot of his energy for creating a new rehaersal room, organising gigs or recording stuff. He was hungry for rehearsing every day, so that man was the right guy for us.

12. Around that time you have also issued the 7’’ “Ride on for Revenge”. There was another cool artwork and great songs. Why you have decided to issue this EP. Were the songs written especially for this release not to be published anywhere else?

Looking back now I regret a bit, putting 2 of our best titles just on a 7”. We should have put this on an regular album,’ cause they simply would have reached more attention. But at this time there were tons of releases by bands popping out, which were never in the underground. They never released a demo or a 7”, but were pushed by huge labels directly into the magazines. We, on the other hand, were rooted strongly in the underground. So releasing such a single was a bit like a statement against all the fashion, the huge advertisments all these bands getting into the magazines and the way they were hyped by the media, coming from nowhere.

As you see, as the time passed,  no one talks about most of them, nor the labels anymore. But the underground with it´s vinyl-hunters is still there. Yes the songs were written exclusively for the release. We were in good shape and one can hear that we improved a lot. They would fit well to the „Hellfire´s Dominion“ material as well, but that became another chapter.

interview by: Przemysław Bukowski

"Zawsze kochałem obrazy Beksińskiego" - wywiad z Pawłem Snarskim (Frightful, Pandemic Outbreak)

1. Cześć, Pawle! Co dzieje się w obozie Frightful po wydaniu debiutanckiej płyty? Jaki jest odzew na album i czy jesteście zadowoleni z wydawnictwa?

Witam! W obozie wszystko gra jak powinno. Zebraliśmy masę pozytywnych recenzji i sprzedaliśmy już 1/3 nakładu płyty, więc możemy powiedzieć że jesteśmy w pełni zadowoleni z wydawnictwa. Jedyne na co mogę ponarzekać to że mamy tylko jeden zaplanowany koncert na tę chwilę, ale nigdy nie będzie idealnie.

2. Waszą płytę wydało chińskie Awakening Records. Sądząc po tym, że musieliście zawitać ze swoją płytą w kwestii wydania aż do Azji wnioskuję, że zdobycie wydawcy na naszym polskim podwórku było drogą przez mękę?

Szczerze nie staraliśmy się szukać u nas wydawców na ten album. Wystarczyło nam to, że poza kasetą „Astral Freeze”, wydaną w bardzo małym nakładzie, nikt nie był nami zainteresowany. Przez te lata parę wytwórni nas zbyło lub w ogóle się nie odezwało. Kiedy Li Meng z Awakening do nas napisał i zobaczyliśmy na jakim poziomie wydaje kapele spod swojego banneru, stwierdziliśmy że nie ma sensu nawet zaczynać polemiki z polskimi labelami. I na dobre nam to wyszło.

3. Jak długo pracowaliście nad albumem? Od ostatniego dema minęło sporo czasu. Co spowodowało, że na pełny album przyszło tyle poczekać?

Nad albumem spędziliśmy niestety około 2,5 roku, ponieważ kiedy przyszedł Covid i jedyne co można było robić, to siedzieć na próbach, trochę opadliśmy z zapału. Wiadomo, nie zawsze jest tak, że siedzisz dzień w dzień i katujesz nowe riffy, na tym etapie to nie jest praca, a bardziej zajawka. Kiedy materiał był w pewien sposób gotowy, stwierdziliśmy, że jeszcze go dopracujemy, więc kolejne parę miesięcy minęło zanim pozmienialiśmy lub dodaliśmy to i owo. Potem był kolejny problem ponieważ połowa z nas (włączając realizatora) zaczęła chorować w połowie nagrań, okładkę też długo wybieraliśmy. Cały sęk w tym, że woleliśmy wydać to pół roku później, niż potem żałować, że czegoś nie dopięliśmy w 100%.

4. Na „Spectral Creator” wasz zespół totalnie się przeobraził. Wasza muzyka dojrzała, przeszła niezłą drogę do momentu, który słyszymy na krążku. Zaczynaliście chyba od klimatów ocierających się o grindcore, a kończycie, jako oldschoolowy death/thrash metal. Co sprawiło, że wasz styl przechodziła aż tak znaczące zmiany?

Gdy zakładaliśmy Frightful, nie liczyliśmy na wiele. Graliśmy jako trójka 16 latków w starym pomieszczeniu po mieszkaniu, tak naprawdę dzień w dzień paląc czy pijąc. Tak w sumie powstała pierwsza EP „Bornafter Burial”. Wtedy każdy z nas był zajarany szybkimi i prostymi Death Metalowymi kawałkami, ale z tym punkowym zacięciem. Głównie skupiało się to na Terrorizerze, ale ja wtrącałem zawsze coś od Carcass czy Cannibal Corpse. Później stwierdziliśmy, że jednak nie jest to granie na dłuższą metę i zaczęliśmy grać, to czego się od zawsze słuchało czyli Death/Thrashu lub nawet Blacku. "Cannibalistic Rites" był efektem miłości do Deathu z tym zacięciem Sepultury/Demolition Hammer. Ale prawda była taka, że od jakiegoś czasu ciągnęło nas do tych mroźniejszych, północnych klimatów i bardziej wyszukanych okładek. Wszystko to było efektem czego najbardziej słuchaliśmy w danym czasie.

5. Na waszej płycie słychać wyraźne inspiracje Dissection, Possessed, Morbid Angel czy starym Kreatorem. Czy jeszcze jakieś inne zespoły płyty miały wpływ na waszą twórczość? Co było muzycznie najważniejsze w procesie tworzenia „Spectral Creator”?

Przede wszystkim Death. Poza Dissection ta kapela miała największy wpływ na tę płytę. Dzięki tej kapeli tak naprawdę nauczyłem się grać Death Metal. Z oczywistych jeszcze inspiracji mogę wymienić Dismember, Entombed czy nawet Cancer, z mniej oczywistych i słyszalnych Blood Incantation czy Vektor.

6. Intryguje mnie okładka albumu stworzona przez Mariusza Lewandowskiego. Kto był pomysłodawcą i czemu akurat taki obraz? Jest na nim sporo elementów, które można interpretować różnorako, szukać odniesień. Śmierć z obrazu automatycznie przyniosła mi na myśl konną kostuchę z okładki „Storm of the Light’s Bane”. Wnętrze bookletu, jego design natomiast skojarzył mi się bardzo z płytą Morbid Angel – „Covenant”. Czy faktycznie design całości warstwy wizualnej miał być takim puszczeniem oka do muzyki, która was inspiruje?

Pomysłodawcą byłem ja. Zawsze kochałem obrazy Beksińskiego (jak dziś już każdy haha). Pomyślałem, że chciałbym mieć obraz a nie grafikę, która najlepiej aby była w podobnym stylu. Kiedy natrafiłem na profil Mariusza stwierdziłem „oho chyba jestem w dobrym miejscu”. Parę naszych tekstów odwołuję się stricte do śmierci, tylko w tym bardziej realnym znaczeniu, nie bajkowym. Kiedy zobaczyłem niniejszy obraz - „Ostatnia Batalia” pomyślałem - „o kurwa, to jest to”, szczególnie, że nasz tytułowy kawałek miał się już wcześniej nazywać „Spectral Creator”. Szczerze nie nawiązywałem akurat okładką do Dissection, ale co do designu bookletu, jestem pewien że zleceniobiorca Li Menga po przesłuchaniu płytki specjalnie to dla nas tak zaprojektował. W każdym razie trafił w 10, ponieważ wykonanie jest pierwsza klasa.

7. Słyszałem, że jesteś wielkim fanem Dissection, co w sumie słychać również na waszej płycie. Możesz mi opowiedzieć, kiedy pierwszy raz zetknąłeś się z twórczością Jona i dlaczego akurat jego muzyka była i jest dla Ciebie tak ważna?

Pierwszy raz zetknąłem się z tą kapelą na przełomie 2016/2017. Puściłem sobie „Storm of the Light’s Bane” i stwierdziłem, że to jest po prostu idealna mieszanka tego, co w metalu najlepsze, czyli tego mroku i melancholii. Wszystko to w Death Metalowym, szybkim, technicznym i (czego brakuje w Blacku najczęściej) dobrze brzmiącym wydaniu. Kiedy zacząłem się zagłębiać w postać Jona uznałem, że to chyba ten koleś który w to wszystko w 100% wierzył i stąd płynęła inspiracja. „The Somberlain” został wydany kiedy miał 18 lat, więc on to sobie wszystko zaplanował w czasie, kiedy wszyscy zaczepiali dziewczyny i pierwszy raz leżeli najebani w krzakach. Po prostu poruszyło mnie to, że koleś miał taką wizję i tak wszystkiego dopilnował do samego końca. Uważam go za prawdziwego wizjonera, zasłużył na pełen szacunek.

8. Poza grą w Frightful jesteś również gitarzystą Pandemic Outbreak, którego pierwszy pełny album pojawia się w niemal tym samym czasie, co „Spectral Creator”. Czy Ty i Mateusz, który notabene gra również we Frightful, nie czuliście jakieś wzajemnej presji względem swoich płyt, jakiegoś współzawodnictwa, że musicie się wzajemnie przeskoczyć, że jedna płyta musi być lepsza od drugiej? Czy może traktujecie obie grupy jako bratnie twory, które idą ramię w ramię?

Powiem Ci szczerze, bałem się na początku o to, ale nic z tego. Oboje gramy w tych kapelach i cieszymy się z obu sukcesów. Płyty są na równym poziomie, więc tym bardziej nie ma strachu. Cieszę się bardzo, że obaj z Mateuszem mamy swoje projekty, na których się głównie skupiamy, równocześnie się w nich wspierając. Tak to powinno działać.

9. Chyba nikogo jeszcze nie pytałem w swoich wywiadach o zapatrywania na kwestie wizerunkowe zespołu, jak ważna jest pewna otoczka wokół wykonywanej muzyki, ten aspekt dopełniający ją na scenie i w prezencji grupy. Niekiedy słyszę, że sama muzyka starcza, że jeżeli jest dobra, to się obroni i nic więcej nie trzeba od siebie dać. Nie mówię tu o jakiejś wizerunkowej pozie, która ma na celu tylko zwrócenie uwagi lub przekonania o swojej autentyczności, ale o zaszczepieniu pewnego klimatu, zdefiniowaniu siebie w tej muzyce, swojego ja. Co zatem sądzisz o istocie posiadania przez zespoły swojego własnego image’u?

Powiem tak, jeśli grasz taką muzę i chcesz się dobrze prezentować, musisz się odziać w specyficzne ciuchy. Często widzę kapele, które grają dobrze, ale wszyscy w kapeli mają zwykłe krótkie włosy, koszulki Metalliki (maksymalnie Deathu), dżinsy i trampki. Według mnie to odstrasza, a czasem nawet śmieszy. Wychodzisz przed publikę grać taką muzykę, nawet zachowujesz się jak dziki na scenie, ale Twoje ciuchy w połączeniu z tym dają po prostu, niekiedy, żałosny klimat. Kiedy każdy element jest dopasowany, widać że tym żyjesz. Widać, że nie jesteś taki tylko na scenie, ale nawet jak idziesz po jebane bułki do sklepu (haha).

10. Jak wyglądają plany Frightful na najbliższą przyszłość? Czy będzie winylowe wydanie „Spectral Creator” i czy zostajecie w Awakening na dłużej?

Na razie cieszymy się naszym debiutem. Następny plan to pewnie kolejny długograj, ale z tym to jeszcze spokojnie. Winylowe wydanie będzie najprawdopodobniej  za  sprawą oczywiście Awakening Records, poza tym za chwilę będą kasety i mamy w planach koszulki oraz naszywki. Nie powiedziano żebyśmy wydawali coś ponownie w Awakening, bo tak jak pisałem, na razie wszyscy się cieszą debiutem.

11. Poza metalem, konkretnymi zespołami mającymi wpływ na waszą twórczość słuchasz też czegoś innego? Jakiegoś black metalu, ambientu, elektorniki? Może masz coś godnego polecenia?

Jedyne co z Blacku mógłbym podać to myślę że Urgehal czy „In the Nightside Eclipse” Emperora.  Szczerze nic innego mi do głowy nie przychodzi. Nic na pewno poza metalem nie miało wpływu na tą płytę, część z nas kocha synth czy starego Rock’n’Rolla, ale poza tą oldschoolową ekstremą nic się tutaj nie udzielało.

12. Dzięki za ten krótki wywiad! Mam nadzieję, że Frightful będzie rósł w siłę i niebawem usłyszy się o was znowu!

Również dziękuję! Mam nadzieję, że ta płyta to dopiero początek. Do usłyszenia!

Autor wywiadu: Przemysław Bukowski

30 Years of "Bloodchilling Tales" - Interview with Paul Johansson from Sorcery

 

1.Hi there Paul! This year you celebrate the 30th anniversary of Sorcery’s debut album – „Bloodchilling Tales”. It’ already a classic title in the history of Swedish death metal. How do you feel being one of the originators of the death metal scene in Sweden and do you look at this album after all these years?

Hi Przemysław! Of course I’m proud of what we have done. Our album meant a lot for some fans and maybe we have inspired some other band to create music. I’m so thankful for what people has done for us - being interested in our music, creating our band merch, records and other stuff. 

2. Let’s get back to the demos period. Your music back then, just like Merciless, was more close to the extreme thrash metal inspired by bands like Kreator. Were the any other bands that had that serious impact or you? What was the moment when you said to yourself – “yeah, we are staring our own band”?

When I and Ola first met and talked about music it was about who is the best guitarist. Iommi or Blackmore. I can’t remember if we have sorted that out yet- anyhow it led us into a deep friendship. I played Mercyful Fate for Ola on a school journey -83’, and we decided to start to play together. We started a band that we called “Acid queen”. It was like a heavy metal band but with an urge to go faster and more brutal-  but we come from a very small town and there was not a bunch of guys who want to play metal. But in the summer of 86’ we did meet a guy from a village nearby - Patrik Johansson (who had the biggest drumkit we had ever seen and, he could play on it too) and his cousin Fredrik Nygren and that’s how Sorcery was found. It was many German thrash bands that inspired me also ones like Sarcófago and Bathory. 

3.After the demos the time had come for the debut LP. How long did it take for you to create the material and record it? Do you have any memories from the studio and the recording session? The album sounds original despite being recorded at Sunlight studio which has its characteristic vibe.

I think “Lucifers legion” is the oldest song on the album and that is from 87’. So it was song from 87-90’. If I remember correct, we were at the studio for 5 days. We had to sleep on the floor in a weaving workshop which was next to the studio. We were young without money - but damn, it was fun. I was trying to play drums back then and I had a real hard time with the kit. It was D-drum kit combine with an acoustic so it was messy. Sound was leaking in the headphones and so on. We didn’t use Hm-2 pedal but I can’t remember what pedals they used and we were in a hurry so I think that made a big part for the sound.

4. “Bloodchilling Tales” was released only on vinyl back in the days. Why there was no other format available? How was it with looking for the label and finally signing with Underground Records for this release?

Cds where new to the world and expensive to print I guess. UGR was a small company with little resources so he couldn’t do it, or so I think. We didn’t have a bunch of deals to choose from so we took the first, haha.

5. The cover art of the debut LP is more in the vein of a heavy/power metal record, that’s the first impression. Its aesthetics refers more to stuff such as Blind Guardian for example, than to a pure death metal record. What is the story behind it, how was the author and how to you bring this art idea to life?

The title “Bloodchilling Tales” made us think of a creepy evil wizard reading from book. Every song from the album is a bloodchilling tale of evil and death. That was our toughts anyway. Then the artist, which I don’t know the name of interpreted our words and painted the cover as he thought we meant. It was not that we screamed with joy when we saw the cover but it had to be that way. There was no possibility then to change it.

6. What’s very unique about “Bloodchilling Tales” is the useage of keyboards in the background here and there. They fuel the sinister, evil atmosphere of the record, provides the climate that no other record from Sweden had at that time, as far as I’m concerned of course. Who came up with this idea? 

I think I have to take the responsibility for that. We used keyboards on our demos too. Creating intros, and I was very into combining metal and keyboards just as you say - to create an atmosphere. The others had to stop me many times.

7. I think you had and still have one of the best logos in death metal. Was it created by someone from the band? Where there any other projects of the logo you considered using or it was just a perfect much right from the start?

Yes, it was Fredrik Nygren, one of the guitarists who drew it. He had done some other before but he was working on new ones all the time and finally we were very pleased with one we have for over 30 years now. I think he drew logos for other bands to but I can’t remember which.

8. The album was released in 1991, so the same year as many classics of Swedish death metal. What was the response on your material and what are your reflections on that special year in Swedish metal history. How do you recall being part of it nowadays?

When we had recorded the album we lay back and waited for something. I don’t know for what, but we were lazy and a little bit naive I think, so nothing happened-  at least as we thought. But we did something for a few people which I know now, but not then. I did meet a guy who said: “It’s because of you I started to play music”, for example, and we are nowadays seen as a cult band for some people. I can say that we had a chance to work with a big management company, but a guy from the band was drunk on a gig and behaved like an idiot, and just on that evening they checked us up, so you know what happened. Anyway, with no CDs, only 1000 copies of our record and with no distribution we didn’t have a real chance.

9. Early 90s and late 80s was a period of massive tape trading around the world with Sweden in almost in a centre. I will not be wrong saying you participated in that as well. Do you still have the stuff you got those days in your collections, are you still after collecting metal stuff? How it was back then and how it looks now in your case?

I was not a big trader, I got music from my close friends. I didn’t have pals all over the world. Yes, I have boxes of cassettes in my hidings and some original demo tapes form our big Swedish bands like Mefisto, Agony, Morbid and so on. I remember a band called Deathlord, I think they were from Australia, that had a big impact on me. Hmmm, I had forgot about that band. I think I have to go down in the cellar and try to find their record.

10. Starting with the end of the 90s, already after Sorcery disbanded for several upcoming years, “Bloodchilling Tales” was re-released several times on CD, LP and even cassette (starting with No Colours Records and ending with Xtreem). Which of the reissue you like most, which you willrecommend to the people who are new to Sorcery or those who had only the 1^st press vinyl? Could you tell something more about the one with changed title – “Legacy of Blood”?

I would go for “Legacy of blood”. A great cover and you will have the 7” Rivers of the dead on it too. We change cover just to be sure that nothing could be hold at us and Xtreem in case of legal issues. That’s all.

11. Just to end with something special. Once I was going through your thanks list on the album there was something like this: “The Swedish custom service for being fooled (helpful and understanding) twice”. Can you uncover what happened here? Seems like some sort of a funny story.

Well the story behind the custom service being fooled twice was that when the first pressings of the “Rivers of the Dead” EP arrived from France, they were stuck in the hands of the custom. They thought that we somehow had imported a large amount of records to sell without paying tax for it. We came up with some other story for them and they finally let the EP’s through. Some months later the same thing happened again when the second pressing arrived. We told them the same thing again and for the second time they bought our bullshit and let the EP’s through and we never had to pay any import tax at all.

I can tell a funny history about when Ola and I met at my home and I wanted him to sing. I didn’t have a microphone but I had some headphones that were broke. They worked as a microphone, so when Ola was growling to them it sounded in my stereo. And I had a little Casio keyboard with a drums in it. If you pressed the button it played a drumbeat salsa or whatever. It had some rocks beat too, so I turned the bpm (beats per minute) to max, plugged in my guitar and we started to make a song out of it. We had to start with something.

https://www.facebook.com/sorcerydeathmetal

http://sorcery.se/

Interview by: Przemysław Bukowski

A blast from the past! - interview with Anders Brorsson (Ablaze My Sorrow)

1. Hi there, Anders! Thanks for your time to recall a bit from the band’s history. Ablaze my Sorrow is not that well known round the world but for sure among Swedish death metal enthusiasts. Please tell me how it all started with the band, what pushed you to play and join the scene and why you have chosen such name for it?

We started Ablaze My Sorrow during 1993, for a couple of weeks the band was named Mournful but we changed that prior to the recording of our first demo. We all knew each other since before and had been playing in other bands together before forming Ablaze My Sorrow. It was our original drummer Fredrik Wenzel that came up with the band name which means something like “make me mourn”. 

2. It seems to me that your demo materials were closer to black metal, then to death. Even your very early pictures are supporting this. Do you have the same opinion? What bands inspired you back then. Will it be lie to say that Dissection made a huge impact on you? 

Our first demo “For Beareavement we cried” was heavily influenced by the early works of Katatonia amongst others. When Fredrik left the band and Alex joined in 1994 our influences changed into something more in the line of At The Gates, Eucharist and Dissection. Bands that still to this date are our main influence. 

3. Years 1994-1996, so the demo and debut period were already the days when the most famous Swedish death metal has been released and all the movement started by Merciless and Nihilist/Entombed was already gone at some point. How do you managed to find a place for your band with “If Emotions Still Burn”? What was the response for the album?

I don’t know how or if we ever found a place for our band. We did what we wanted to do and No Fashion Records sent us a deal which we signed. There have never been any plans or strategies with the band. We write songs, record them and release them. The response concerning “If Emotions Still Burn” was really good and it sold well. I don’t have the numbers but I remember a list with the best-selling albums at the time that was sent to us from House of Kicks (distributor) at the time. 

4. “If Emotions Still Burn” consists of elements of death, black and even a little of gothic metal, it’s melodic and very unexceptional, a real jewel of Swedish Metal that deserves far more attention back in the days. Could you share some memories connected with its creation and cooperation with No Fashion Records? As you know opinions on the label remained very bad. 

We were between 17 and 20 years old when we recorded the debut album in 1995. It was the first time ever in a “real” studio and we had no idea what we were supposed to do. It was during the summer and we had a great time.  

The artwork for “If Emotions Still Burn” was created by Necrolord, if I’m not wrong. Why you have chosen his work for the debut, were there any other possible artwork you consider using? How do you recall the work with Mr. Wåhlin?

Well, Necrolord was and still is one the absolutely best painters out there in my opinion. He was our first choice so nothing else was discussed. He has created some amazing covers and it’s an honor to have his artwork as a cover for our debut. 

5. “The Plague” was a serious step forward and a step in a different sound and attempt to the compositions. Previous influences seemed to develop with an addition of thrash metal catchiness. The album seems less extreme when compared to the debut, more into stuff that we were able to find among albums of Finnish Sentenced or your colleagues from Cemetary. What influenced that changes and how you recall this material after all those years? It’s a great piece of melodic death metal.

I guess that “Slaughter of The Soul” might have something to do with this, it’s one hell of an album. As everyone else we are big fans of bands like Slayer, Kreator and Testament but I really think that At The Gates was a just as big part of this development. It’s interesting that you mention Sentenced, a band that since their debut has had a huge impact on Ablaze My Sorrow, even though it’s not always that easy to notice. I think that those influences are easier to hear on our more recent material. They are one of my absolute favorite bands, albums such as “Crimson”, “Down”, “Frozen” and “Amok” gets their fair share of listening every week.

6. I have asked about the art put on the cover of the debut, I must also ask about “The Plague” in this case. I don’t exactly like it to be honest and always wonder what was behind the concept of it. Could you uncover some facts?

I can’t remember that we did more than send him the lyrics for “Plague of mine” when it comes to that cover. We leave it at that.

7. Back in the 90s you were probably in contact with a lot of bands sharing letters, tapes, records and so on. Could you tell with which bands you had the best contact and stay in touch to this day? Do you still collect records?

Yes, there were lots of letters written and lots of demos bought and sold. At that time everything went slow and you had to wait for weeks to receive the music you wanted to get hold of. There were no youtube or spotify where you could pre-listen to bands before you bought it. This means I own tons of crappy demos and records, but it sure was exiting times. You were in contact with so many great bands and other people within the scene.

8. Now something connected with playing live. Do you remember any gig from the 90s that is is still left in your memory? Whim whom did you play and what makes this memories so special?

I remember a gig in our hometown Falkenberg, I think it was in 1992. The bands that played were Dissection, At The Gates, Eucharist and a local band called Afterlife. That gig made a huge impact and could be considered as a big part of the startup of Ablaze My Sorrow. A couple of years later we played a show in our hometown together with At The Gates, probably 1995/1996 somewhere or something like that.

9. There were two logos of the band, one created by Thoth from The Ancients Rebirth and the one you started to use with the debut. Who created the second one and why you have decided to change it? 

We used the first logo until we released “If Emotions Still Burn”. We needed a more fitting logo for the cover art so Necrolord created the “new” one when he painted the album cover. We have used that one since then. 

10. Finally, are there any plans considering the reissues of the old albums or demo materials? I think they deserve a second youth.

I really do agree with you here. Unfortunately, it’s not we who own the rights for those recordings. If someone wants to re-release they’ll have to make a deal with MNW.

11. This is the place when we can end. Thanks a lot for this short interview and an opportunity to talk about the old days of the band and your classic records!

All things come to an end. Thank you for the support and cheers to everyone reading this. Hope to see you if we come to your town.

Interview by: Przemysław Bukowski

"Nie chcemy być zaszufladkowani jako oldschool" - rozmowa z Jarosławem "Gronosem" Gronowskim, gitarzystą zespołu Dragon

Dragon to klasyka polskiego metalu. Zespół po latach powraca na scenę z nowym składem i nowym albumem - "Arcydzieło zagłady". Z tej okazji postanowiłem pogadać z Jarkiem Gronowskim, gitarzystą, głównym kompozytorem i tekściarzem grupy.

Czołem, Jarku! Pierwsza i najważniejsza sprawa – już teraz dzięki za wywiad i Twój czas, tym bardziej, że moja inicjatywa to raczej mała sprawa wynikająca z pasji, nic wielkiego.

Cześć! Wiesz, takie małe kropelki drążące skałę to najważniejsza rzecz, to musi sobie kapać, a potem jest z tego rzeka.

No miło mi to słyszeć! Dobra, to tak na początek: wczoraj (16.04.2021) graliście koncert akustyczny online. Odsłoń trochę rąbka tajemnicy, jak do tego doszło i jak Dragon czuje się w takim graniu.

No tak, akustyczne granie zaczyna wchodzić nam w krew. Przypadkowo zostaliśmy poproszeni z inicjatywy Michała Laksy z Kata z Romanem, naszego dobrego kolegi (notabene jego brat był pierwszym technicznym Dragona), żebyśmy zagrali koncert akustyczny w teatrze u jego syna. Jest to obecnie najmniejszy teatr na Śląsku – Teatr w Izbie. Nigdy nie miałem problemów z gitarą akustyczną. Sześć lat grałem z Piotrem Radeckim w zespole Pilar, gdzie właśnie grałem na akustyku. Mimo tego, że przede wszystkim mam do czynienia z gitarą elektryczną, to znaczna większość utworów Dragona z płyt „Horda Goga”, „Fallen Angel”, „Scream of Death” przy tym swoim skomplikowaniu powstawały najpierw na gitarze akustycznej. Także przejście Dragona z formy elektrycznej w akustyczną wcale nie było takie trudne. Wersje akustyczne naszych utworów są raczej odległe od tych elektrycznych, bo to inaczej nie zabrzmiałoby dobrze. Jak ten Covid nadal będzie tak szalał, to pewnie jeszcze rozwiniemy tę akustyczną formę. Od razu powiem – nas to tak do końca nie satysfakcjonuje oczywiście. Nie ma widowni, nie ten klimat. Z publiką są inne emocje, energia. To jest po prostu substytut, radość z jakiejkolwiek możliwości grania. Na pewno nie jest to forma, do której Dragon służy. Dragon to przede wszystkim solidne łojenie. Fred musi ryczeć. Chociaż takie akustyczne granie daje mu spora lekcję pokory i dyscypliny. W takiej sytuacji musi stać się mini wokalistą, odłożyć na bok ryczenie i trochę podszlifować inny warsztat. Te koncerty to również możliwość zaproszenia na scenę Partyzanta, który jest ojcem naszego obecnego perkusisty – Mikołaja Toczko. Od lat się przyjaźnimy. Także no, jest to radość ze spotkania i możliwości gry. Oby jak najszybciej zaczęły się jednak normalne koncerty.

Po części odpowiedziałeś już na moje kolejne pytanie. Siadałem do tego akustycznego koncertu z takim dużym znakiem zapytania, bo Wy przecież gracie thrash/death metal. I teraz, cholera, jak to zabrzmi akustycznie? Taki Kat ma na przykład „Ballady”, Wy czegoś takiego w swoim repertuarze nie macie, no i jak to wyjdzie? No i muszę powiedzieć jestem bardzo pozytywnie zaskoczony, bardzo.

No to bardzo się cieszę. Dragon ma te swoje charakterystyczne dźwięki, te harmonie, które uciekają od utartych schematów. Wszystkie płyty Dragona nagrywane były przez jednego gitarzystę. Kat też miał czasem podobne historie. Specyfika tych akustycznych dźwięków daje ogromną swobodę, jeszcze większą niż gitara elektryczna. Jak czasem konstruuję jakiś utwór na gitarze akustycznej, to słychać wszystkie dźwięki, każda struna gra. Gdy się podłączy piec i walnie w struny elektryka, to połowy tych dźwięków nie słychać. Na nowej płycie Dragona przestrajaliśmy się jeden raz, potem drugi. Płyta zagrana jest na jedną gitarę, chociaż słychać dwie. Używam otwartych akordów, gitara nagrywana była na czterech śladach jednocześnie, dając wrażenie poszerzenia brzmienia, zwłaszcza że gram na dwóch pakach o innym brzmieniu. Słychać to przede wszystkim w utworze „R.T.H” i daje wrażenie dwóch osobnych instrumentów. Wielokrotnie pada pytanie, jak my to zrobimy na koncertach. Ja w ogóle się tego nie obawiam. Fazzy też gra z dwóch źródeł – ma bas czysty i drugie źródło ze swoim osobistym efektem.

Tak, pamiętam. Fazzy wspominał o tym efekcie basowym w Waszym wywiadzie z Pavulonem.

Tak, dokładnie.

I teraz rodzi się pytanie, ile czasu spędziliście nad nowymi aranżacjami. Przecież to wszystko trzeba było przerobić pod ten akustyczny koncert. 

Zanim odpowiem na pytanie, chciałbym zrobić pewien background. Powiem tak, i nie chcę w żadnym wypadku nikogo urazić: gdybyśmy od razu mieli Mikołaja za perkusją, to byśmy popracowali trzy miesiące i weszli do studia. Z Bombą pracowaliśmy przez rok. Kompozycje na nową płytę były ułożone, gdzieś tam ponagrywane, ale przede wszystkim miałem to w głowie. I zaczęliśmy działać. Z Bombą wyrzeźbiliśmy jeden numer – „Przemoc”, którą nawet wykonaliśmy dwa razy na koncercie w trochę innej aranżacji. Potem zabraliśmy się za te nieszczęsne „R.T.H”, nazwaliśmy to gdzieś „Dragon Killer”, moment nie do przejścia. Pracowaliśmy przez rok i jakoś nie poszło to dalej. Rozstaliśmy się z Bombą, tym bardziej, że mógł tylko raz w tygodniu przyjeżdżać na próby. Także odszedł Bomba, a w tym samym momencie Irek Loth rozstał się z Katem. Fred mi wcześniej mówił, żeby wziąć jakiegoś młodego bębniarza, bo mają zupełnie inne podejście. Dasz takiemu materiał, a on za tydzień Ci to zagra. No tak, z młodym umysłem to faktycznie tak to jest. Pamiętam – kiedyś dzwoni do mnie nieżyjący już Jacek Regulski z Kata i mówi, że jadę z nimi w trasę – tydzień czasu i dwadzieścia numerów do opanowania. Kat to też nie jest taka prosta muzyka, ale dałem radę, aczkolwiek byłem wtedy dużo młodszy, umysł działał żwawiej. No ale wracając do tematu, w zespole pojawił się Irek. Znamy się chyba od 1986 roku, organizował nam też koncerty. No i zaczęliśmy dalszą pracę, wprowadziliśmy do komputera siedem numerów (tutaj Fazzy wiódł prym, jako że zna się na tych technicznych sprawach), jeszcze nie uwzględniając perkusji, no i zaczęliśmy z Irkiem te numery ogrywać. Irek ma swój własny styl gry, bardzo rozpoznawalny i charakterystyczny – do tego stopnia, że musieliśmy się rozstać. Najpierw były śmieszki, że trzy osoby związane z Katem są w Dragonie – więcej Kata w Dragonie niż w Kacie. Gdzieś tam pisaliśmy, że „zaKATujemy Was naszą muzyką”. Także były jaja. A potem pojawiła się myśl, że my faktycznie zaczynamy brzmieć jak Kat. Irek lubi proste granie, wręcz hardrockowe, Fazzy zakumał te wszystkie zawijasy i udziwnienia. W końcu, wraz z Jacą, przyszli do Kata z zespołu Kill Off, gdzie taką muzykę grali. Irek sugerował prostszą formę ze względu na słuchaczy, a my nigdy nie patrzyliśmy na to pod kątem, że ma się to koniecznie spodobać publice. Bardzo szanujemy naszych słuchaczy, ale nam potrzebni są fani, którzy pokochają nas za to, co my chcemy tworzyć.

Wiadomo. Dragon musi być Dragonem, bez dwóch zdań.

No tak. I w pewnym momencie wszystkie utwory zaczęły nam brzmieć jak kolejne wersje „Wyroczni” czy „Śpisz jak kamień”. I jaką to trzeba mieć wyobraźnię, żeby tę naszą nową płytę w takiej formie sobie zobrazować, a tak to zaczynało brzmieć. No i rozszalał się ten Covid, siedzę sobie któregoś dnia i myślę, że po co nam to wszystko. Wydamy płytę, obsmarują nas równo, Fred odejdzie do lamusa jako nieudana kopia Romana. Dragon nigdy nie był z Katem kojarzony, zawsze byliśmy po prostu przyjaciółmi, zespołami wspólnie koncertującymi, wspierającymi się, może czasem przeplatającymi się w kwestii składu. Prawda jest taka, że Jacek grał kiedyś próby z Dragonem i chciał do nas dołączyć.

O proszę! Kiedy to było, który to był rok?

To był 1994 rok.

To jakby Jacek wtedy do Was dołączył, to grałby w Kacie i Dragonie jednocześnie?

Nie, wtedy tylko w Dragonie.

No tak. Styl gry Jacka był taki bardziej złożony, pasowałby do Was.

Powiem Ci tak. Jacek przed śmiercią, gdy ja grałem w Kacie (1998-99), miał swoje studio Alkatraz. Przynosiłem wtedy jakieś swoje pomysły. Siedzieliśmy w studiu z Irkiem i Jackiem. No i Jacek odkłada w pewnym momencie gitarę i mówi, że nie chce mu się grać. Po tym koncercie akustycznym wspominaliśmy sobie, jak to Jaca zawsze mówił, że on chciał napierdalać. Dlatego przyjeżdżał na nasze próby. To były czasy „Scream of Death”, potem „Sacrifice”. Aczkolwiek pewnego dnia Jaca przyszedł do mnie i mówi, że nie chce mu się już tak palcami wywijać na gitarze, że jest zbyt leniwy i już nie chce mu się uczyć tego bardziej skomplikowanego grania. Dobra, ale mówiłeś o tych aranżacjach.

Tak, bo interesuje mnie, jak przełożyliście tak w sumie agresywne utwory, to Wasze klasyczne granie na wersję akustyczną. Ile to pracy wymagało?

No właśnie powiem Ci, że dla mnie nic. Biorę gitarę akustyczną i mogę zagrać każdy z naszych numerów.

Czyli to wyszło naturalnie.

Kwestią kluczową jest znalezienie patentu na rytm utworu. W utworze akustycznym nie możesz tak gnać, uskuteczniać takich łamańców jak w kompozycji metalowej. Inna jest też gra perkusisty. Taki „Beliar”. Bomba zaczyna się centralkami, a Mikołaj tylko na kotle coś tam gra i to w dodatku na tym najmniejszym. To już jest inwencja perkusisty, żeby jakoś to wymyślił, dopasował. Podobnie z basem. I potem na próbie wspólnie robimy jakieś korekty. Są też sytuacje, że w utworach akustycznych dogrywam nowe fragmenty, których nie było w oryginale, w miejsce elementów, których nie da się zagrać w wersji akustycznej. W ostatnim utworze na koncercie, a i ostatnim pojawiającym się na płycie – „Klatka przeznaczenia”, to przyznam się trochę odjechaliśmy. Może nie powinniśmy byli tego robić, no ale tak wyszło. Partyzant miał ochotę coś tam zrobić, no wszystko pod prąd. Nawet swing się tam w środku pojawia. W oryginale też jest ten motyw, ale inaczej podany. Ostatnio wydaliśmy „Arcydzieło zagłady” na winylu i był to pretekst do tego, żeby wyciągnąć swoje czarne krążki i okazuje się, że mam przede wszystkim jazz, muzykę poważną, trochę bluesa. Także dlatego w Dragonie słychać czasem te różne dziwne rzeczy. Gdzieś to wszystko człowiek kumuluje i nie da się udawać, że się pewnych rzeczy w życiu nie słyszało i wymyśla się coś kompletnie innego.

No ale wróćmy do pytania o aranże. W momencie gdy odszedł Irek, oczywistym było wzięcie Mikołaja. Także telefon i „Miki, przyjeżdżaj!”. Poprosił o podesłanie nagrań. I teraz to, co słyszysz na płycie to jest kompromis między tym, co chciał zrobić pierwotnie Irek, a moimi i Faziego pomysłami. Z Mikim to było już możliwe. Wystarczyły mu trzy tygodnie, żeby przygotować cały materiał. W dwa dni zrobiliśmy pełne aranże do całej płyty. Ostatni utwór, czyli „Klatkę przeznaczenia” nagrałem z marszu. Na końcu nie wiedziałem już, co grać. Fred coś tam mówił, a chłopaki wzięli to na poważnie, dodali tam bębny, bas, a ja po prostu improwizowałem, bo nie miałem tam pomysłu. Ale reszta zespołu stwierdziła, że jest fajnie i że musi zostać. I zostało.

Czyli Miki wpasował się od samego początku?

Z Mikim to jest bajka, super się z nim pracuje. Działa, gra, ma głowę pełną pomysłów. On nas też inspiruje. Wychowany jest już na tef fali Slipknot, Korn, Gojira, ale był i Dragon, bo tata mu puszczał. Nie był to co prawda jego ulubiony zespół, ale znał od dziecka. Stylistycznie jako bębniarz przybliżył nas trochę do tych współczesnych czasów. Oldschool kojarzy się dobrze lub źle. Nam kojarzy się nieszczególnie dobrze, bo nie czujemy, jakobyśmy grali jakąś starą muzę. Kocham takie zespoły jak Death Angel. Nigdy nie uważałem, że grają oldschoolowo. Wydaje mi się, że grają bardzo nowocześnie. Z płyty na płytę rozwijają się, brzmi to nowocześnie, a styl się nie zmienia. My też chcemy być nowoczesnym zespołem. Nie chcemy być zaszufladkowani jako oldschool. Te białe adidasy, ekrany na plecach. Wiadomo, wraca się do tych rzeczy, widzi się to w modzie itd. To jest okej, ale Dragon chce iść do przodu. Nowy materiał, nad którym pracuję jest mocniejszy od „Arcydzieła zagłady”. Teraz mamy Mikiego i mogę tu sobie poswawolić, dodać blasty. Mieliśmy już to na „Hordzie Goga” w utworze „Here Comes the Dragon”. Nagrywałem to przed pójściem do wojska i zostawiłem chłopakom ślady na taśmach.

Teraz na moment chciałbym wrócić do nowej płyty. Wiem, że odpowiedź na nią jest bardzo pozytywna, fani świetnie ją przyjęli. Jakie są Wasze wrażenia jako zespołu?

My w ogóle nie zastanawialiśmy się, jak płyta zostanie odebrana, nie intrygowało to nas na żadnym etapie jej powstawania. Byliśmy tak zdeterminowani i tak sfrustrowani pracą z poszczególnymi bębniarzami. Mogliśmy to zakończyć dwa razy, minął jeden rok, drugi. Chcieliśmy już nagrać ten album i mieć to z głowy. Nikt z nas nie myślał, czy to się sprzeda, czy się spodoba. Mieliśmy już dość tego deptania w miejscu. Baliśmy się, że się ośmieszymy, że nie nagramy tej płyty tak, jak obiecaliśmy. Bardzo nam zależało, żeby ta płyta powstała. No ale udało się, nagraliśmy, no i kto teraz za to zapłaci – nie mieliśmy żadnych ustaleń w tej kwestii. Udało się jednak namówić Metal Mind. Jola Dziubińska wszystko sfinansowała, nawet drobne przekroczenie budżetu z naszej strony. Także Metal Mind to wydał. Nikt się nie spodziewał, że płyta odniesie sukces. Pierwszym tego znakiem była przedsprzedaż, jaką zrobił Empik – wszystko się wyprzedało na pniu. Nawet dostaliśmy się na ich listę bestsellerów. Ktoś z Metal Hammera napisał do mnie, że jesteśmy na 30. miejscu na rzeczonej liście. Dzwonię po tym do Freda i mówię, że pierwszy raz zajęliśmy gdzieś jakiekolwiek miejsce. No i to pierwsze miejsce z przedsprzedażą! Śmieję się, bo przeskoczyliśmy w tym momencie wszystkie te Metalliki itd. Do tego doszło dziewiąte miejsce na OLiSie. To była jakaś magia. Nie spodziewaliśmy się, co ta płyta osiągnie.

Kiedy płyta wyszła, to pojawiła się kwestia okładki, nad którą to ludzie zaczęli się pastwić.

O właśnie, ja jeszcze będę Cię o nią pytał potem, ale nie w kwestii negatywnej, nie!

Okładkę zrobił nam nasz kolega tatuażysta. Na początku była całkowicie inna. Generalnie mieliśmy trzy projekty. Ten pierwotny był super, dokładnie to, czego chciałem. Ale okazało się, że był poskładany z elementów graficznych, które można kupić na Allegro. Metal Mind podkreślił, że niestety musi to być działo autorskie. Także kolejną okładkę zrobił nam chłopak z Katowic, piękna była, ale ze swoim projektem wyszedł też nasz znajomy, Maciek, bazując na tym elemencie kołatki, no i projekt nam się spodobał i został zaklepany. I niestety, okładka się ludziom nie spodobała i posypały się negatywy. Warto zaznaczyć, że to, co poszło do internetu nie odzwierciedla dokładnie chociażby barw okładki, są ciemniejsze, bardziej esencjonalne.

To ja Ci powiem, że dla mnie te smoki, które są po obu stronach czaszki to czyste złoto. Jest to świetnie zrobione i idealnie zgrywa się z fontem tytułu.

Ten font wymyśliliśmy w Dragonie, nie ma takiego drugiego. On się przewijał od czasu „Fallen Angel”. Jest to font rysowany, na każdej płycie jest odrobinę inny. Za każdym razem jest odtwarzany przez grafików. Maciek rysując go wzorował się na tych poprzednich. Rozmawialiśmy też z Jurkiem Kurczakiem.

O właśnie! Chciałem Cię o niego pytać. Dlaczego nie zdecydowaliście się kontynuować z nim współpracy w kwestii okładki, pójść za tradycją. Wyjątkiem był „Sacrifice”.

Tak, „Sacrifice” przygotowała Mariola, moja koleżanka z Katowic. I wtedy zerwaliśmy ten nurt kurczakowski, o „Twarzach” nawet nie wspominam. Tutaj był to tatuaż narysowany przez mojego kolegę Piotra Trendela. To w ogóle nie miała być płyta Dragona i nie zaliczamy jej do dyskografii. Nie wstydzę się jej oczywiście, muzycznie miała być skierowana do trochę innej publiczności.

Pojawić się miała pod nazwą Virtual Vision, prawda?

Tak, miało się to nazywać Virtual Vision, to miał być poboczny projekt. Masz głowę pełną pomysłów, chciałbyś to nagrać, wydać. I to by sobie wyszło i gdzieś tam egzystowało. Wydaliśmy na to przedsięwzięcie sporo prywatnych pieniędzy, ale nikt tego nie chciał wydać. Odezwał się do nas Tomek Dziubiński i powiedział, że wyda nam tę płytę, ale musiałby to być pod szyldem Dragon, no i ulegliśmy. Chcieliśmy, żeby ta praca się w jakimś stopniu zwróciła. Na nasze szczęście i nieszczęście nie oberwało nam się za tę płytę od fanów. Została zignorowana, zapomniana – było, minęło.

Wrócę jeszcze do nowej płyty – „Arcydzieła zagłady”. Powiem Ci, tak w ramach ciekawostki, że album miał pierwotnie nosić tytuł „Masterpiece of Destruction”. Album jest o człowieku, to człowiek jest tym „Arcydziełem zagłady”. Równie dobrze pasowałby tu tytuł „Human”, ale już ktoś nagrał świetny album o takim tytule, nie? To płyta o tym, co się teraz dzieje, nawet w kwestiach politycznych przemyciliśmy jakieś odniesienia. Puściliśmy oko do „Fallen Angel” – „Klatka przeznaczenia”. Tam Szatan mówił do Boga, tutaj Bóg mówi do Szatana. Mało tego, pierwsza strona winyla kończy się utworem „Czas umiera”. Jest tam opisane samobójstwo – fragment z umierającym kwiatem, a album kończy się „Klatką Przeznaczenia”, gdzie pojawia się fragment „Patrz, mój synu, kwiat w twej celi”. Z jednej strony pojawia się brak nadziei, która potem wraca, jest ten symbol życia, szansa na lepsze. O tym wszystkim jest ta płyta. Żaden inny tytuł tu nie pasował, a był jeszcze brany pod uwagę „Road to Hell”. W ogóle album miał być pierwotnie po angielsku. Ale padła decyzja, żeby jednak zrobić to po polsku i już Ci mówię, dlaczego. Koncertując zdarzało się, że ludzie śpiewali nasze numery i chcieli to robić właśnie w tym języku. Fred śpiewa „Tears of Satan, tears of Satan!”, a ludzie krzyczą „Śpiewaj po polsku!”. Podobnie było z „Szymonem Piotrem” czy „Fallen Angel”. Także tak to wyglądało. Za granicę i tak się nie wybierzemy, a nawet jeżeli, to wtedy zrobi się wersję angielską.

Skoro wróciliśmy na moment do nowej płyty, chciałbym jeszcze spytać o jeden z jej elementów graficznych. W wersji winylowej na wkładce pojawiają się takie fajne rysowane smoki. Dlaczego nie trafiły też do wydania na CD?

To było tak: na początku była wersja CD, warstwa graficzna była już w całości przygotowana. No ale chcieliśmy też winyl. Na początku Jola Dziubińska nie była do tego pomysłu przekonana. Nie było pewności, czy będzie popyt, a to są koszty. Myśleliśmy o jakichś 100-200 kopiach, które nawet my byśmy opłacili. Wysłaliśmy projekt graficzny oparty na wersji CD. Dostaliśmy zaraz telefon ze składu, żebyśmy przygotowali coś, co będzie te wydania odróżniać. Autor okładki, Maciek, przesyłał nam wcześniej różne pomysły, wstępne szkice. I stąd właśnie pochodzą smoki, o których wspomniałeś. Pierwotnie wewnętrzna koperta miała być biała i nawet chcieliśmy wyłożyć fundusze, żeby jednak były te grafiki, zdjęcie, teksty. No ale projekt tak się spodobał, że nie było takiej potrzeby. Wyszło na to, że Metal Mind nas zainspirował, trochę zmusił do tego, żeby winyl był w kwestii graficznej inny od CD. Uważam, że był to wyśmienity pomysł z ich strony. W ostatecznym rozrachunku wersja winylowa podoba mi się tysiąc razy bardziej niż CD, nie ma porównania.

Ostatnio pisząc recenzję Waszej płyty wspomniałem o Vader. No jakby się tu nie kręcić, macie między sobą wspólny mianownik, u podstaw Waszej muzyki leży hybryda death i thrash metalu. Z tym, że, i użyję sobie tutaj pewnego porównania, Vader poszedł prostszą, slayerowską drogą, a Wy byliście takim Voivodem, grając w bardziej skomplikowany, zawiły sposób.

Tak, dokładnie, i coś w tym jest. Pamiętam pierwszą Metalmanię. Ścigaliśmy się w szatni przed koncertem, kto szybciej zagra „Black Magic” na gitarze. Świetnie to były czasy. Wtedy jeszcze nie śpiewał w Vader Peter, a Czarny. Stylistycznie nasze zespoły były bardzo podobne, co tu dużo mówić, to był ten sam styl. Dlatego też bardzo się polubiliśmy i przyjaźń trwa do dzisiejszego dnia. I faktycznie, Peter pozostał wierny swojej fascynacji Slayerem, na początku ich naśladowali, a potem wypracowali swój własny styl. Ja natomiast wychowywałem się w środowisku bluesowo-jazzowym, SBB, Dżem, także ciężko było, żebym był takim Slayerowcem. Znaczy jestem, uwielbiam ten zespół, ale wiesz, o co chodzi. Za dużo miałem w głowie innej muyzki. Jako 14-latek grałem w jazz-rockowym Augur (kuzyni Adama Otręby), gdzie nauczyłem się tych wszystkich muzycznych zawijasów, nawet nie umiałem ich wtedy nazwać.  Fazzy by to wszystko opisał, zna się na rzeczy. Także Dragon od początku nie konstruował utworów typowych, to był piękny chaos. Trochę jak książka, tam nie ma refrenu, historia po prostu płynie. Wiele kapel stara się szanować pewien schemat kompozycji, grać komunikatywnie, w szybko przyswajalny sposób. Voivod był też takim wyjątkiem, dobrze to zauważyłeś. Oni grali po swojemu, tu szybko, tu wolno. Kochałem ten zespół od zawsze i kocham do dziś. Jest jeszcze Negatron chociażby. Każdy szuka swojej ścieżki, swojego miejsca w muzyce. Także z Vaderem zaczynaliśmy z tego samego miejsca, z podobnego stylu muzycznego i tu masz rację, że oni zostali wierni tej prostszej formie, ale my cały czas eksplorujemy. Jeszcze taką jedną ciekawostkę przytoczę. Zanim nagraliśmy nową płytą i dopiero co zaczęliśmy reaktywację zespołu, spotykaliśmy się w trójkę z Irkiem i Fazzym w kanciapie Kata na próbach i coś tam kombinowaliśmy. W pewnym momencie Irek wyszedł z pomysłem, żebyśmy Petera namówili, żeby z nami pograł. I wyobraź sobie, że niektóre z kompozycji z nowej płyty poszły do niego. Spotkaliśmy się w Katowicach, w knajpce w Spodku. Powiedział, że posłucha, ale z racji totalnie zawalonego czasu nie jest w stanie zrobić więcej niż po prostu nagrać z nami płytę, w trasę koncertową nie da rady pojechać. Posłuchał naszych numerów i zadzwonił potem do mnie, przyznając, że on już tak paluszkami kręcić nie potrafi. Może nam nagrać wokale, ale gra odpada, nie chce mu się tego uczyć. Jak będziemy chcieli, to on nam zaśpiewa jakby co. Także na tym stanęło, ale niebawem Dragon ruszył pełną parą i temat został zamknięty.

Chciałbym wrócić jeszcze do tej przeszłości, tym razem stricte Dragona. Płyta „Fallen Angel”, album, który kocham całym serduchem. Odświeżałem go sobie na dniach, też trochę ze względu na naszą rozmowę. I tak patrzę na okładkę, no i jest tam oczywiście Wasze zdjęcie i jest z Wami Spider. Chodzi mi tu o pierwsze wydanie na winylu i CD. A potem mamy reedycję i już Spider jest ze zdjęcia wycięty. Co tu się stało?

Widzisz, to było tak. Pająk pojawiał się w kapeli i znikał. Nie był jakimś popularnym członkiem zespołu i zawsze ktoś go wyrzucał, a to Bomba, a to Fred czy nawet ja. Niemniej bardzo dobry gitarzysta. Wpasowywał się w moje myślenie, świetnie uzupełniał moje granie. Tutaj muszę go pochwalić. Gdy nagraliśmy „Fallen Angel”, Pająk poszedł na krótki czas do wojska. Ta sesja zdjęciowa, z której jest fotografia na płycie, odbyła się zaraz po jego powrocie, ale już po nagraniu albumu. My byliśmy pełni nadziei, że do nas znowu dołączy i zrobiliśmy sobie z nim te foty. Niestety, zaraz po tym, jak materiał się ukazał za coś tam wyleciał z hukiem. Także tutaj skorygowaliśmy sprawę w reedycji, aczkolwiek jest to taka historyczna nieścisłość względem tych fot. Potem mieliśmy manię wycinania Pająka z różnych zdjęć, ale historii nie zmienialiśmy, on „Fallen Angel” z nami nie nagrał. Co innego jakby nagrał, a my byśmy polecieli luczyzmem i chcieli nową historię pisać.

Podobna sytuacja była z włoskim anglojęzycznym wydaniem „Hordy Goga”. I tam pojawia się jako nasz wokalista Compass, obecny wokalista Gomor, tyle że kilka ładnych kilo temu. Wtedy był technicznym. Dziuba wymyślił mu ksywę St. Vitus. Mnie tam w ogóle nie dali, bo byłem wtedy w wojsku. Widzisz, wtedy się trochę manipulowało, a teraz, po latach można to było wszystko skorygować, doprowadzić do faktów, a nie wykreowanych na potrzeby wydawnicze. Dziuba się ratował. Marek wyjechał wtedy do Niemiec, wokale nagrał Grzegorz Kupczyk z Turbo, bez naszej wiedzy. Oczywiście chwała mu za to, ale nikt nie spytał nas o zgodę. Nie miałem na to wpływu, kontakt był ograniczony. Trzeba było nagrać wokale na angielską wersję płyty, także Dziuba wziął Grzegorza.

Powiem Ci, że fajnie byłoby, gdyby na „Horde of Gog” oficjalnie pojawił się Grzegorz, był tam wymieniony. Byłaby historyczna płyta.

Grzesiek chyba tego nie chciał. To było na nim poniekąd wymuszone. Zresztą nie wiem, nigdy z nim na ten temat nie rozmawialiśmy, jak on się widzi na tej płycie, czy chce, żeby o nim wspomnieć, jak on to widzi w kontekście swoich dokonań. Jesteśmy ze sobą w kontakcie, ale jakoś ten temat nigdy nie wypłynął. Ale tak, teraz przypomniałeś mi o tym i chyba przy następnym spotkaniu poruszę z nim tę kwestię, jak on do tego podchodzi. Przy ostatnich reedycjach zdaje się, że Dziuba wspomniał go w booklecie i Grzesiek strasznie się oburzył. Dziuba potem dzwonił do mnie z prośbą, żebym z Grzegorzem pogadał i załagodził sprawę. Reasumując, Grzegorz nie chciał być wspomniany.

Chciałbym teraz zapytać o wydarzenie, o które chyba nikt w ostatnim czasie Was nie pytał, o ile kiedykolwiek. Rok 1991, 27 kwietnia – Metalmania w Jastrzębiu Zdroju. Gracie przed Candlemass. Jak wspominasz tamten wieczór, tamto wydarzenie?

Tak, hala w Jastrzębiu Zdroju. Nie wiem, czy wiesz, ale po tym koncercie Litza z Acid Drinkers miał grać w Candlemass. Były takie przymiarki. Natomiast, co nam z Fredem utkwiło w pamięci, i co do dziś wspominamy: wokalista Candlemass, Marcolin, wiadomo, był przy tuszy. Za kulisami stało krzesło i butla z tlenem. W trakcie solówek zmykał ze sceny, podłączał się do tej butli i potem z powrotem na scenę. Sam koncert był świetny, bardzo mi się podobał. Solówki w utworach Candlemass były zagrane niesamowicie. Ale jednak Marcolin z tą butlą utkwił mi w pamięci najbardziej. Nawet sobie ostatnio odświeżałem ich płyty.

To tak na koniec, żeby Cię już za długo nie absorbować, bo kawał czasu gadamy – czy planujecie wznowienia starych płyt na winylach?

Zaproponowaliśmy coś takiego Metal Mind, bo też chcieliśmy powrzucać tam jakieś bonusy, a i ten uprzedni remaster jest katastroficzny. Ja nawet słowa „remaster” nie lubię, no ale czasem jest to konieczne. Także chciałbym te winylowe wydania ogarnąć niebawem.

Spytałem o to, bo, nie oszukujmy się, Waszych starych płyt na winylu trzeba już szukać z drugiej ręki, a i jakość wydań nie była najlepsza. Oczywiście chodzi mi tu o Muzę, bo Metal Master i Under One Flag były bardzo przyzwoite. No ale Muza, katastrofa.

Zgadzam się. Teraz jest dobry klimat na działania w tej kwestii, bo Metal Mind jest bardzo zadowolony ze sprzedaży „Arcydzieła zagłady”. Być może trzeba będzie poczekać do wydania kolejnej płyty, żeby to ich przekonanie się ugruntowało i dadzą zielone światło. Poza tym nie ma koncertów, co trochę tę sprzedaż hamuje, a jak wiadomo, granie na żywo stymuluje popyt na płytę. Za chwilę skończy się amunicja w postaci działań promocyjnych, a głównego oręża w postaci koncertów póki co brak. Także w takiej sytuacji wydawanie płyt jest bardzo trudne.

No to kończymy w takim razie, żeby nie przedłużać. Dzięki serdeczne za wywiad!

Dzięki również i miłego, do usłyszenia!

Rozmawiał: Przemysław Bukowski